ปัจจุบันการจัดฟัน เหมือนจะเป็นกระแสนิยมตามแฟชั่นมากกว่าที่จะรักษาสุขภาพฟัน สังเกตว่าลักษณะของเหล็กดัดฟันจะเน้นที่สีสันความสดใส เพื่อกระตุ้นแฟชั่นให้กลุ่มวัยรุ่นเข้ามาใช้บริการจัดฟัน

ดังนั้นการดัดฟันหรือการจัดฟัน นั้นเป็นการ จัดการเคลี่อนฟันไปยังตำแหน่งที่เหมาะสม โดยอาศัยเครื่องมือบางชนิดซึ่งมีทั้งแบบถอดได้ และแบบที่ยึดติดอยู่กับตัวฟัน แบบที่อยู่ในช่องปากและแบบที่อยู่นอกช่องปากนอกจากนี้การจัดฟันยังรวมไปถึงการแก้ไขลักษณะนิสัยที่ผิดปกติในการบดเคี้ยว การเปลี่ยนแปลงหรือแก้ไขการเจริญเติบโตที่ผิดปกติของขากรรไกร เพื่อให้ได้ประโยชน์สูงสุดทั้งในด้านความสวยงาม และการทำหน้าที่

การจัดฟันจากสาเหตุ ที่พบบ่อยๆ คือ

1. จัดฟัน เพราะฟันเก เรียงตัวไม่ดีทำให้เคี้ยวอาหารได้ไม่ละเอียดหรือเคี้ยวได้ไม่ดี

2. จัดฟัน เพราะฟันซ้อนเก ทำให้แปรงฟันหรือทำความสะอาดฟันได้ยาก จะทำให้เกิดฟันผุและเหงือกอักเสบได้ง่าย

3. จัดฟัน เพราะฟันไม่สวยงาม เช่น ฟันซ้อนเก ฟันห่าง ฟันยื่น มีเขี้ยว ฟันกระต่าย ฯลฯ

4. จัดฟัน เพราะขากรรไกรผิดรูป หรือฟันเกจากนิสัยที่ผิดปกติบางอย่าง เช่น การดูดนิ้ว การกลืนที่ผิดปกติ

5. จัดฟัน เพราะฟันล้มเอียง หรือห่างจากกันเนื่องจากการถอนฟันแล้วทิ้งไว้โดยไม่ได้ใส่ฟันปลอมนานเกินไป

6. จัดฟัน เพราะมีประวัติปากแหว่ง เพดานโหว่ หรืออุบัติเหตุ ทำให้ขากรรไกรและการเรียงตัวของฟันผิดรูปไป

ประเภทในลักษณะการเรียงตัวของฟันที่ผิดปกติ แบ่งออกได้เป็น 3 ประเภท ได้แก่

ประเภทที่ 1 ผู้ป่วยจะมีการสบฟันกรามบนและล่างอย่างปกติ การสบฟันชนิดนี้จะมีปัญหาแค่ฟันซ้อนเกโดยเฉพาะในฟันหน้า เมื่อมองใบหน้าด้านข้างจะพบว่าผู้ที่มีการสบฟันประเภทนี้ขากรรไกรบนและล่างจะมีความสัมพันธ์กันดี คือ อาจจะดูเป็นปกติหรือดูยื่นหรือดูยุบมากเกินไปทั้งขากรรไกรบนและล่าง

ประเภทที่ 2 ผู้ป่วยจะมีการสบฟันที่ผิดปกติเนื่องจากขากรรไกรบนยื่นออกมามากกว่าขากรรไกรล่าง สาเหตุอาจจะเกิดจากการที่ขากรรไกรบนมีการเจิญเติบโตมากกว่าปกติ หรือขากรรไกรล่างเจริญน้อยกว่าปกติ หรือทั้งสองสาเหตุร่วมกันก็ได้ ผู้ที่มีการสบฟันประเภทนี้เมื่อมองใบหน้าจากด้านข้างจะพบว่าฟันบนจะยื่นออกมามากกว่าฟันล่าง

ประเภทที่ 3 ผู้ป่วยจะมีการสบฟันที่ผิดปกติเนื่องจากขากรรไกรล่างยื่นออกมามากกว่าขากรรไกรบน สาเหตุอาจจะเกิดจากการที่ขากรรไกรล่างมีการเจิญเติบโตมากกว่าปกติ หรือขากรรไกรบนเจริญน้อยกว่าปกติ หรือทั้งสองสาเหตุร่วมกันก็ได้ ผู้ที่มีการสบฟันประเภทนี้เมื่อมองใบหน้าจากด้านข้างจะพบว่าฟันล่างจะยื่นออกมามากกว่าฟันบน หรือฟันล่างอาจจะคร่อมฟันบนเลยก็ได้

1. การบดเคี้ยวอาหาร การจัดฟันจะทำให้บดเคี้ยวอาหารได้ดียิ่งขึ้น และย่อยอาหารได้ดียิ่งขึ้น กระเพาะอาหารไม่ต้องทำงานหนักจนเกินไป เนื่องจากการบดเคี้ยวเป็นขั้นแรกในการย่อยอาหาร

2. จัดฟันแล้วทำให้ปัญหาต่างๆทางทันตกรรมลดลง

3. ความสวยงาม การจัดฟันจะทำให้ฟันเรียงตัวสวยงาม เป็นการเสริมสร้างบุคลิกภาพและเพิ่มความมั่นใจให้แก่ตัวเองอีกด้วย

ข้อเสียของการจัดฟัน

1. ฟันผุ เหงือกอักเสบ เนื่องจากการที่เรามีเครื่องมือจัดฟันอยู่ในช่องปาก จะทำให้การทำความสะอาดเป็นไปได้ยาก ส่งผลให้เกิดฟันผุและเหงือกอักเสบได้ง่าย ผู้ที่จัดฟันจึงควรแปรงฟันอย่างสะอาดทั่วถึงหลังจากมื้ออาหารทุกมื้อ

2. อาการแพ้สารที่เป็นส่วนประกอบในเครื่องมือจัดฟัน บางคนแพ้สารพวกนิเกิลที่เป็นส่วนประกอบในเครื่องมือจัดฟัน แต่พบได้น้อยมาก

3. อาการเจ็บ พบได้เกือบทุกคนที่จัดฟัน อาการเจ็บนี้มักเกิดจากการเคลื่อนตัวของฟัน หรือเกิดจากเครื่องมือจัดฟันไปทิ่มกับเนื้อเยื่อภายในช่องปาก อาการเจ็บจะเป็นในบางช่วงของการจัดฟันเท่านั้น

4. อาการปวดข้อต่อขากรรไกร อาจเกิดขึ้นได้ระหว่างการจัดฟัน เนื่องจากฟันเคลื่อนตัวไปในตำแหน่งที่ไม่เหมาะสมต่อการบดเคี้ยว

5.ฟันตายหรือรากฟันมีการละลายตัว พบได้ไม่บ่อยนักในผู้ที่มีการจัดฟัน อย่างไรก็ตามเราพบว่าในระหว่างการจัดฟันนั้น ฟันที่ตายไปแล้วอาจจะย้อนกลับมามีชีวิตดังเดิมได้ และในคนปกติที่ไม่ได้จัดฟันรากฟันก็มีการละลายตัวได้เองอยู่แล้ว

การจัดฟัน ไม่สามารถทำได้ในผู้ป่วยทุกราย หรือแม้จะทำได้ก็เป็นการแก้ปัญหาเฉพาะจุดเท่านั้น หากจัดฟัน หรือดัดฟันแล้วก็ไม่สามารถทำให้สมบูรณ์แบบได้ อย่างไรก็ตามก็ต้องขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของทันตแพทย์ผู้รักษาด้วยว่าสามารถ จัดฟัน ได้หรือไม่ โดยทั่วไปผู้ที่ไม่สามารถจัดฟันได้ ได้แก่

1. ผู้ที่เป็นโรคเหงือก หรือคนที่มีการละลายตัวของกระดูกขากรรไกรที่รองรับรากฟันไปมาก ผู้ที่มีลักษณะนี้ทันตแพทย์มักจะไม่สามารถเคลื่อนฟันได้มากนัก เนื่องจากกระดูกที่รองรับฟันมีน้อย

2. ผู้ที่สูญเสียฟันแท้ไปหลายซี่มากเกินไป ทำให้ไม่มีหลักยึดในการเคลื่อนที่ของฟัน โดยเฉพาะการสูญเสียฟันกรามไปหลายๆซี่ ดังนั้นการจัดฟันอาจต้องมีการฝังรากเทียมลงไป เพื่อใช้เป็นหลักยึดในการเคลื่อนที่ของฟันด้วย

3. ผู้ที่มีสะพานฟันติดต่อกันหลายๆซี่ เนื่องจากฟันที่เป็นสะพานฟันไม่สามารถเคลื่อนที่ให้ห่างจากกันได้ การจัดฟันอาจจะต้องมีการตัดสะพานฟันออกไปบางส่วน

4. ผู้ที่มีความผิดปกติที่ขากรรไกรซึ่งไม่สามารถแก้ไขได้โดยการจัดฟันเพียงอย่างเดียว จำเป็นที่จะต้องใช้การศัลยกรรมร่วมในการจัดฟันด้วย

ซึ่งการดัดฟันหรือการจัดฟันก็เป็นผลดีต่อสุขภาพฟัน แต่ปัจจุบันการจัดฟันเปลี่ยนมาเป็นแฟชั่นกระแสนิยมซะมากกว่า ถึงแม้ว่าการ จัดฟัน จะมีประโยชน์แต่ก็มีผลข้างเคียงในระหว่างทำการจัดฟันด้วยไม่ว่าจะเป็น ฟันผุ เหงือกอักเสบ อาการแพ้สาร ดังนั้นถ้าคิดจะทำการจัดฟันก็ควรจะคำนึงถึงสุขภาพฟันที่ดีมากกว่าแฟชั่นนะจ๊ะ

ขอขอบคุณแหล่งแบ่งปันข้อมูลและรูปภาพจาก